Pakistan, Çin’in teşvikiyle ABD ve İran arasında devreye girdi

ABD Başkanı Donald Trump’ın saldırılara ara verilmesi yönündeki talimatının ardından, arabulucu aktörler ABD ile İran arasındaki mesaj trafiğini hızlandırdı.

Pakistan hükümet kaynaklarının Anadolu Ajansı’na (AA) verdiği bilgilere göre, taraflar arasındaki diplomatik temaslar yeniden ivme kazandı.

İslamabad yönetimi, ABD ile İran arasında yaklaşık beş aydır devam eden savaşı sonlandırmayı hedefleyen ve tıkanan müzakerelerin yeniden başlaması için Çin‘in teşvikiyle bir yol haritası arayışına girdi.

Üç Pakistanlı kaynağın Reuters ajansına aktardığına göre, arayışlar kapsamındaki istikşafi görüşmeler, İran İçişleri Bakanı İskender Momeni’nin bu hafta İslamabad’a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında yürütüldü.

Bu ziyaret, Momeni’nin son 10 gün içinde Pakistan’a yaptığı ikinci ziyaret oldu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu’na yakınlığıyla bilinen Momeni, Pakistan hükümet yetkilileri ve Genelkurmay Başkanı Asim Munir ile görüştü.

Ancak konuya vakıf kaynaklar, ABD ile yapılabilecek muhtemel müzakerelerin önündeki engellerin son derece yüksek kalmaya devam ettiğini bildirdi.

Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Kırgızistan’ın Çolpon-Ata kentinde düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Dışişleri Bakanları Toplantısı marjında bir araya geldi.

Pakistan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, görüşmede bölgede gelişen durum ele alındı.

Dar, son dönemde tırmanan bölgesel gerilimden derin kaygı duyduğunu belirterek diyalog, itidal, tüm taraflarca gerilimin düşürülmesi ve kalıcı barış ile istikrar için sürdürülebilir diplomatik temasın önemini vurguladı.

Dar ayrıca, İran ile ABD arasındaki savaşı sona erdirmek amacıyla geçen ay imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamında ulaşılan uzlaşıların üzerine yenilerinin eklenmesi gerektiğini dile getirdi.

Arakçi ise Pakistan’ın bölgesel barış ve güvenliği teşvik etme yönündeki sürekli diplomatik desteği ve yapıcı çabalarının yanı sıra ABD tarafından alıkonulan deniz araçlarındakiler de dahil olmak üzere İranlı balıkçılar ile mürettebatın güvenli dönüşünü sağlama gayret takdirle karşılandığını ifade etti.

Bölgesel gerilim, ABD Başkanı Donald Trump’ın 8 Temmuz’da İslamabad Mutabakat Zaptı’nda öngörülen ateşkesin artık yürürlükte olmadığını açıklamasının ardından tırmandı. Washington, İran içindeki hedefleri vururken, Tahran ise bölgedeki birkaç ülkede bulunan ABD askeri tesislerine ve ekipmanlarına saldırdığını bildirdi.

Çin, İran’ın en büyük ticari ortağı ve yaptırımlara rağmen indirimli fiyatlarla bu ülkeden ham petrol satın alan ana alıcı konumunda.

Pekin, savaşın başından bu yana İran’a açıkça askeri yardım sağlamamış olsa da çift kullanımlı bileşenler, çip ekipmanları ve uydu navigasyon sistemleri aracılığıyla İran’ın güvenlik altyapısına sağladığı desteği artırdı.

Pekin yönetimi, Pakistan’ın arabuluculuk çabalarını sürekli destekledi ve mart ayında Ortadoğu’da mekik diplomasisi yürütmek üzere özel temsilcisini görevlendirdi.

ABD ve İran, Haziran ayında Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunda kalıcı bir anlaşma için 60 günlük bir müzakere penceresi açmayı hedefleyen bir mutabakat zaptı imzalamıştı.

Ancak dolaylı görüşmelerde ilerleme sağlanamadı; her iki taraf da ihlaller konusunda birbirini suçladı ve çatışmalar yeniden başladı.

Anlaşmanın yürürlükten kalkmasıyla birlikte Yamen’deki Husiler, geçen yıl Pakistan ile karşılıklı savunma anlaşması imzalayan ve İslamabad’ın yakın müttefiki olan Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası ilan etti.

Husiler perşembe günü, Hürmüz Boğazı’nın kapanma noktasına gelmesinin yanı sıra küresel petrol arzı için ikinci bir tıkanma noktası oluşturma tehdidiyle iki Suudi petrol tankerini vurduğunu duyurdu.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, “Çin, Pakistan ve diğer taraflarca yürütülen arabuluculuk çabalarını desteklemektedir” ifadesine yer verildi.

Bakanlık, Çin’in Körfez bölgesinde barış ve huzurun en kısa sürede yeniden tesis edilmesinde aktif rol oynamayı sürdüreceğini ekledi.

Ancak konuya vakıf üç Pakistanlı kaynak, Dışişleri Bakanı İshak Dar’ın geçen haftaki Çin ziyareti sırasında yeni Ortadoğu girişimini Çinli yetkililerle ele aldığını bildirdi.

Reuters’a konuşan bir Pakistanlı hükümet yetkilisi, “Çinliler rahatsız, çünkü İran’ın diğer Körfez ülkelerine yönelik saldırıları ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması kendi çıkarlarını doğrudan vuruyor” dedi.

Bir diğer Pakistanlı yetkili ise Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerine yönelik saldırıların durdurulmasının müzakerelerin yeniden başlaması için bir ön koşul olduğunu ve bu mesajın İran tarafına iletildiğini belirtti.