Taliban ile AB arasında sığınmacı pazarlığı

AB Sığınma Ajansı’nın (EUAA) verilerine göre geçen yıl AB+, yani AB ülkeleri ile Norveç, İsviçre, İzlanda ve Lihtenştayn’da yapılan iltica başvuruları bir önceki yıla göre yüzde 19 azalarak yaklaşık 822 bine geriledi.

Başvurulardaki düşüş ikinci yıl üst üste devam etti. Buna karşın Afgan vatandaşları, AB ülkelerinde en fazla iltica başvurusu yapan grup haline geldi.

Afgan vatandaşları arasında kadınların oranı yüzde 44’e yükselerek kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.

Avrupa’nın resmi istatistik kurumu Eurostat’ın verilerine göre Afgan vatandaşlarına yönelik AB’den ayrılma kararlarının sayısı da artıyor.

2025’in üçüncü çeyreğinde bu kararlar yıllık bazda yüzde 27 yükseldi. Almanya, ülkede yaşayan 400 binden fazla Afgan vatandaşı arasında doğrudan sınır dışı sürecini başlatırken, 2025 sonuna kadar yaklaşık 100 kişinin Afganistan’a gönderildiği bildirildi.

Yaklaşık 40 Afgan ve uluslararası insan hakları örgütü de kısa süre önce AB yetkililerine çağrıda bulunarak Afganistan’a yönelik sınır dışı işlemlerinin durdurulmasını istedi.

Rawadari ve Accountability Watch Afghanistan’ın da aralarında bulunduğu kuruluşlar, ülkede yargısız infazların, işkencenin ve kadınlar ile kız çocuklarına yönelik sistematik ayrımcılığın sürdüğünü belirterek Afganistan’ın geri dönüşler için güvenli olmadığını savundu.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (UNHCR) 11 Haziran’da yayımladığı rapora göre dünyadaki zorla yerinden edilmiş kişilerin sayısı geçen yıl yüzde 4 geriledi.

Kurum bu eğilimi, mülteciler ve ülke içinde yerinden edilmiş kişilerin menşe bölgelerine kitlesel dönüşleriyle ilişkilendirdi. 2025’te toplam geri dönüş sayısı yıllık bazda yüzde 50 artarak 14,7 milyonu aştı ve UNHCR’nin yaklaşık 60 yıllık kayıtlarındaki en yüksek seviyelerden birine ulaştı.

Bu geri dönüşlerin 10,3 milyondan fazlasını ülke içinde yerinden edilmiş kişiler oluştururken, yaklaşık 4,4 milyon mülteci de menşe ülkelerine döndü.

Bu rakam, 2024’e göre üç kat artış anlamına geliyor ve kurum tarihindeki en yüksek ikinci yıllık seviye olarak kaydedildi.

UNHCR, geri dönüşlerin büyük bölümünün “ev sahibi ülkelerde artan zorlukların baskısı altında” gerçekleştiğini belirtti.

Rapora göre çok sayıda kişi, güvenlik sorunlarının sürdüğü, temel hizmetlere erişimin sınırlı olduğu ve altyapının tahrip durumda bulunduğu bölgelere dönmek zorunda kaldı.

BM verilerine göre dünyadaki Afgan mülteci sayısı 2025 sonu itibarıyla 3,7 milyona geriledi. Bu sayı 2024’te 5,8 milyon seviyesindeydi.

Düşüşte özellikle Pakistan ve İran’ın göç politikalarındaki değişiklikler etkili oldu. İran’dan 2025 yılında yaklaşık 1,9 milyon Afgan, bunların 1,4 milyonu mülteci olmak üzere ülkesine döndü.

Pakistan’dan dönen yaklaşık 1 milyon Afgan’ın yüzde 80’ini kadınlar ve çocuklar oluşturdu. Tacikistan’dan ise yaklaşık 2 bin Afgan sınır dışı edildi.